الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
4
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و مركز خانه توحيد بود عشق مىورزيد ، و خداوند در اين آيه به او بشارت مىدهد كه سرانجام تو را به اين شهر بازمىگردانم . بنا بر اين آيه مزبور نيز مىتواند مكى باشد ، و به فرض كه در سرزمين « جحفه » نازل شده باشد آن نيز به مكه از مدينه نزديكتر است . بنا بر اين نمىتوان در تقسيم دوگانه آيات به « مكى » و « مدنى » جايى براى اين آيه « 85 » در غير آيات « مكى » باز كرد . آرى اين سوره در مكه نازل شده است ، در شرائطى كه مؤمنين در چنگال دشمنان نيرومندى گرفتار بودند ، دشمنانى كه هم از نظر جمعيت و تعداد ، و هم قدرت و قوت بر آنها برترى داشتند ، اين اقليت مسلمان ، چنان تحت فشار آن اكثريت بودند ، كه جمعى از آينده اسلام بيمناك و نگران به نظر مىرسيدند . از آنجا كه اين حالت شباهت زيادى به وضع بنى اسرائيل در چنگال فرعونيان داشت ، بخشى از محتواى اين سوره را داستان « موسى » و « بنى اسرائيل » و « فرعونيان » تشكيل مىدهد ، بخشى كه در حدود نيمى از آيات اين سوره را در برمىگيرد . مخصوصا از زمانى سخن مىگويد كه موسى طفل ضعيف شيرخوارى در چنگال فرعونيان بود ، اما آن قدرت شكستناپذيرى كه بر سراسر عالم هستى سايه افكنده اين طفل ضعيف را در دامان دشمنان نيرومندش بزرگ كرد ، و سرانجام آن قدر قدرت و قوت به او بخشيد كه دستگاه فرعونيان را در هم پيچيد و كاخ بيدادگريشان را واژگون ساخت . تا مسلمانان به لطف پروردگار و قدرت بىانتهاى او دلگرم باشند ، و از فزونى جمعيت و قدرت دشمن ، هراسى به خود راه ندهند . آرى بخش اول اين سوره را همين تاريخچه پر معنى و آموزنده تشكيل مىدهد ، و مخصوصا در آغازش نويد حكومت حق و عدالت را براى مستضعفين